Rouwen is Overleven 2
18 juni 2026
‘In rouw kies je niet voor geluk, maar voor voortbestaan’ een zin die mij trof. Tijdens een symposium over jong ouderverlies hoorde ik de ervaringen van volwassenen die vertelden hoe hun leven was verlopen na het jong overlijden van een van hun ouders. Aangrijpende verhalen. Wat mij ook aangreep was voor mij de gelijkenis met de ervaringen van een kind bij een emotioneel-niet- aanwezige ouder. Daar waren veel overeenkomsten.
Zelf ontdekte ik nog niet zo lang gelden dat ik als kind heb geleerd mezelf onzichtbaar te maken. Wegkruipen als het spannend was. Niet opvallen. Of later juist de clown uithangen en laten zien dat je het alleen kunt en jezelf willen bewijzen. En dan als volwassene erachter te komen dat je rouwt, om dat wat je zó gemist hebt, nl: de aanwezigheid van een ouder die er voor je wás. En dan voor mezelf de link naar de schildpad die traag, maar zeker zijn doel bereikt: Het is eng om ‘te gaan staan’ en jezelf zichtbaar te maken. Maar gaandeweg groei je en stap voor stap bereik je je doel. Rouwen na een jong ouderverlies of een emotioneel niet aanwezige ouder doe je levenslang. Als je het herkent, kun je leren niet kopje onder te gaan, maar het aan te kijken, hoe moeilijk dat ook is.
Liefs Joke
Voor mij persoonlijk is er een verband tussen de stelling ‘Rouwen is overleven’ en de metafoor van de schildpad. Wonderlijk hoe ik de kenmerken herken in mijn leven. ✅Geduld/traag maar zeker; emotioneel gebeurtenissen tot me door te laten dringen/verwerken gaat langzaam, maar het gebeurt wel. Eerst gaat het om overleven en (veel) later begin ik pas met ‘de pijn voelen’. ✅Bescherming/terugtrekken; soms letterlijk je afsluiten van de buitenwereld, maar vaak gebeurt het innerlijk; Je bent er, maar eigenlijk ook niet. Van binnen is er verdriet en eenzaamheid. ✅Weerbaarheid/kracht; Je bent zo kwetsbaar, maar je ‘pantser’ geeft je kracht om door te gaan. ✅Wijsheid/lang leven; schildpadden worden meestal oud en symboliseren levenswijsheid. Het mooie van ouder worden, vind ik (ja ik ben ook vijftig 😉), je hebt best veel levenservaring en er mag steeds meer wijsheid bij komen. Je volgt je eigen weg en trekt je niet meer aan wat anderen ervan vinden. Dát is zo fijn! ✅Rust/stabiliteit; de schildpad gaat langzaam, kalm, geaard zijn weg. Vertrouwend op Het Grotere Geheel, verbonden in Liefde, elke dag opnieuw beginnend...ben ik ervan overtuigd dat er Plan is waar alles en iedereen in meedoet. Rouw hoort daarbij. Overleven mag overgaan in Leven 🍀🌸 Wil je dat ik je (langere periode) begeleid op je pad van rouw en verlies, neem gerust contact met mij op. Liefs Joke
Een aantal jaar geleden liet mijn gezondheid me in de steek. Althans zo voelde het voor mij op dat moment. Nu zie ik dat mijn lichaam mij lange tijd probeerde te vertellen dat de manier waarop ik mijn leven op dat moment inrichtte, niet in balans was. Blijkbaar was er geen andere mogelijkheid dan mij helemaal ‘stil’ te zetten. Nu ik terugkijk, besef ik dat ik daarna heb gerouwd om het verlies van mijn gezondheid. Onder verlies wordt verstaan: de waarneming dat een geliefd onderdeel van je leven ten einde is. Dat kan zijn het verlies van je geliefde, je relatie, je baan, je gezondheid enz. Mijn lijf deed het niet meer zoals ik zou willen, mijn werk moest ik gedeeltelijk opgeven en zo overlapten verschillende manieren van verlies elkaar. Verliezen zijn niet te vergelijken met elkaar. Wat dat betreft kan er geen leedconcurrentie zijn. Als ik de verhalen van anderen soms hoor, dan denk ik, laat ik maar mijn handen maar dichtknijpen, want zij hebben het veel zwaarder dan ik. Maar laten we eerlijk zijn, iedereen voelt het zijne en iedereen heeft te maken met verlies. In allerlei vormen. En we rouwen allemaal. En iedereen gaat er op zijn of haar manier mee om. Laten we mild zijn naar onszelf en naar elkaar, want soms doet het zo’n pijn en is het leven gewoon zwaar.
Gisteren volgde ik een Praktijk – en Inspriratiedag bij @Bespirit Agnes nodigde ons uit om te zijn wie we zijn in het moment: Om te zien wat niet gevoeld is... Om te horen wat nog niet uitgesproken is... Om te voelen wat nog onzichtbaar is... De verschillende oefeningen, overigens zeer ‘down tot earth’, brachten mij mooie inzichten. Het onder ogen zien en erkennen, dat de plek van mijn geboorte, de cultuur waarin ik opgroeide, het kerkelijke milieu waarvan ik deel uitmaakte enz. enz...allemaal invloed hebben gehad op de manier waarop ik in het leven sta, geeft rust. En tegelijkertijd is er beweging. Al jaren. Ik maak keuzes. Zet nieuwe stappen. Niet alle inzichten kwamen gisteren. Maar inzichten die ik eerder zag, werden gisteren nog eens bevestigd. Dankbaarheid voelen voor alles wat er was en tegelijkertijd leren loslaten wat niet meer dienend is. Je eigen keuzes durven maken. Dicht bij jezelf blijven en luisteren naar de stem van je hart. Daar zit óók rouw merk ik. Want er zitten conditioneringen en verstrikkingen. Wat ben ik dankbaar dat ik (nog maar) vijftig ben en nog heel veel mag leren. En dat ik al deze lessen mag meenemen in de begeleiding van mensen met Verlies en Rouw. Heb je vragen of opmerkingen over deze blog, neem gerust contact op via info@jobeceremonie.nl
Het even niet meer weten... Er kunnen dagen zijn dat je het echt niet meer weet. -Dat je het liefst in bed blijft liggen met de dekens over je hoofd. -Dat het net lijkt alsof niets gaat zoals jij dat wilt. -Dat alles wat je wil doen gewoon niet gaat. Er niets uit je handen komt. -Je kunt niet helder denken, het is één grote chaos. Weet dan: HET MAG ER ZIJN! -Het hoort erbij. -Morgen komt er weer een dag en misschien is het dan anders. Wees niet te streng voor jezelf, wanneer je denkt: ‘Ja maar ik móet toch verder?’ Nee, vandaag even niet. Vandaag sta je stil of ga je wat langzamer. Zorg vandaag extra goed voor jezelf. Gun jezelf een warme kruik en een kop koffie of thee. Neem een warme douche of een bad. Wandel of lees een boek. Of staar voor je uit, net zolang als jij dat wilt. Het ís er vandaag. Neem het zoals het vandaag komt. Kijk om je heen en denk eens aan de mensen die je vandaag tegenkwam. Is er één ding dat er bij je opkomt en waarvan je denkt: ‘Dat was fijn?’ Of ‘Dat was mooi?’ Een vogeltje in de tuin? Of een eekhoorn die sprong van de ene boom in de andere? Verwonderde je over de smaak van de koffie? Of herinner je de vriendelijke lach van degene die dat pakje bezorgde? Probeer dat gevoel vast te houden. Er komen nog meer van dit soort dagen, waarop alles zwaar en donker is, maar zoek naar de lichtpuntjes...Al is het er maar één.
Er zijn veel vormen van rouw. Ik ontmoet mensen die rouwen om hun geliefde die is overleden. Hun leven ligt zo over hoop. De glans is eraf. Er zijn mensen die nauwelijks functioneren. Maar door telkens hun verhaal te vertellen aan anderen of te praten met hun overleden partner, gaan ze stapje voor stapje, heel langzaam verder met leven. Het leven dat nooit meer hetzelfde wordt en ze gaan op zoek naar een manier van leven, waarbij hun geliefde heel dicht bij hen blijft. Ook bij rouwen bij echtscheiding of na een verbroken (liefdes)relatie is het zoeken naar een nieuwe vorm van leven, waarbij gekeken mag worden naar wat er (ooit)was. Sinds ik in aanraking gekomen ben met (fenomenologisch) systemisch werk kan ik daar niet meer omheen en kijk ik anders naar rouw. Bij het begeleiden van mensen in rouw, kijk ik voortaan ook met een systemische blik. Mensen die mij kennen en volgen zullen merken dat ik de wezenlijke dingen anders benader. Door mijn eigen rouw in mijn leven loop ik het kronkelende ‘pad van wirwar van gevoelens’. Maar door ‘alles’ aan te kijken, vond en vind ik een manier om te blijven leven. In mijn logo zit een klavertje vier en mijn quote is nu ‘Een klavertje kan een blaadje missen en toch geluk brengen’. Als je het maar wil zien.
Wanneer er dingen gebeuren, waarbij je je niet veilig voelt, of die te heftig zijn om te kunnen verwerken, dan moet je overleven, ‘er doorheen komen’. En iedereen doet dat op zijn eigen wijze. Het begint al in de kindertijd. Er zijn veel boeken over geschreven. Hoe ieder mens deuken en krasjes op de ziel oploopt. Soms gaat het dieper en verder en noemt men het trauma’s. Iedereen loopt zijn of haar eigen pad door het leven. Als je volwassen bent, je steeds meer levenservaring hebt, kijk je af en toe achterom en probeer je te ontdekken waarom je dingen doet zoals je ze doet. Persoonlijk zoek ik graag een metafoor en mij fascineert de schildpad. Deze staat voor: ✅Geduld/traag maar zeker; je bereikt je doel stap voor stap, ook al duurt het lang. ✅Bescherming/terugtrekken; je kunt je afsluiten van de buitenwereld (door het schild). ✅Weerbaarheid/kracht; ondanks kwetsbaarheid ben je sterk door je pantser. ✅Wijsheid/een lang leven; schildpadden worden oud, dus symboliseren ze vaak levenswijsheid. ✅Rust/stabiliteit; langzaam, kalm, geaard, niet snel in paniek. Rouwen is overleven; ik daag mezelf uit om de komende weken in te gaan op deze stelling en daarin steeds de link te maken met de metafoor van de schildpad. Ik stel mezelf daarin kwetsbaar op, maar hoop zo het tere onderwerp ‘rouw’ bespreekbaar te maken. Liefs Joke #Rouw #Overleven #Uitgestelde rouw
Een paar avonden laat naar bed gegaan en vanochtend dacht ik: ‘Ik blijf iets langer liggen...’ Maar ik ben de laatste jaren gewend om vroeg in de ochtend drie kwartier tot een uur ‘stille tijd’ te nemen. Mediteren, naar binnen keren en de stilte opzoeken. Het helpt mij om mezelf af te stemmen. Me verbonden te voelen met De Bron van het Leven en op die manier het gewone leven iedere dag in te gaan, met alles wat er op me af komt. Vanochtend kwam het er dus niet van. Kom je later uit bed, dan is er direct van alles wat moet gebeuren en komen er berichtjes binnen die beantwoord moeten worden. En vandaag mochten we stemmen! Ik merk voor mezelf, dat als ik de dag niet begin met stille tijd, de dag anders verloopt. Vandaag voelde ik onrust, zelfs wat somberheid en het liep niet lekker. Ik realiseerde me dat ik vanochtend ‘zomaar’ de dag ingerold ben. Heerlijk om vanmiddag even een half uurtje in de zon een boek te lezen. Alsnog een moment van rust. Al is het anders dan de stilte van de ochtend. Toen ik vanavond in de schemer nog een wandeling maakte, voelde ik dankbaarheid. Om te wonen op zo’n prachtige plek, waar rust is. In een vrij land. 🙏
Tijdens de maandelijkse netwerkwandeling kwam ik in gesprek met twee vrouwelijke ondernemers en met ieder van hen ging het over kleur en de betekenis daarvan. De eerste dame vertelde over de opleiding die zij geeft. Ik werd enorm getriggerd door haar verhaal en zou het liefst morgen nog instappen in de opleiding. De tweede dame zette mij aan het denken door te vragen: ‘Wat is jouw jaarkleur voor dit jaar?’ Welke kleur komt er spontaan bij je op als je aan kleuren denkt? Ik wist het niet. Er kwam niets naar boven. Maar er werd wel iets geraakt in mij. En ik besloot het te laten bezinken en de rest van de dag door, gingen mijn gedachten telkens terug naar deze gesprekken. Tot opeens het kwartje viel! Ik heb wel degelijk een jaarkleur voor dit jaar. Afgelopen winter begon ik ineens af en toe bruin te dragen. Een kleur die ik eerder nooit droeg. Ik besloot de symbolische betekenis van de kleur bruin te onderzoeken. Flabbergasted! Het klopt als een bus! Bruin is de kleur van aarde, hout en wortels. Het kan betekenen dat jouw jaar draait om: ~ steviger in je schoenen staan ~ praktisch bouwen aan je leven ~ rust en structuur creëren ~ financiële of emotionele stabiliteit Bruin is niet flashy of opvallend. Het zegt: ~ minder drama, meer echtheid ~ focus op wat écht belangrijk is ~ oprechtheid en eenvoud; misschien voel je behoefte om dingen simpeler en puurder te maken Zoals aarde waarin iets groeit, kan bruin wijzen op: ~ innerlijke groei ~ herstel ~ een periode van voorbereiding voordat iets “zichtbaar” wordt Niet alles hoeft nu al te bloeien, soms is het een ‘worteljaar’. ❤️ Bruin wordt geassocieerd met: Betrouwbaarheid, volwassen keuzes maken, grenzen steviger neerzetten. Ook de bijbehorende reflectievragen klopten precies. Mijn thema voor dit jaar: Gronding, stabiliteit en echtheid 🌸 Wat ben ik dankbaar voor de gesprekken met deze twee dames. Mooie inzichten.🙏💕
